Thomas Instituut te Utrecht (Tilburg University)

Home > News > God with us - A morning of studies at the Thomas Instituut te Utrecht

God with us - A morning of studies at the Thomas Instituut te Utrecht

On 29 January 2010 the Thomas Instituut te Utrecht held a morning of studies about God's transcendence and immanence in the work of Thomas Aquinas. Lectures were be given by Rudi te Velde, Harm Goris, Herwi Rikhof and Henk Schoot.
GOD MET ONS?
Thomas van Aquino over God nabij en veraf


Studieochtend van het Thomas Instituut te Utrecht
29 januari 2010 - Utrecht, De Uithof


Met Rudi te Velde, Harm Goris, Herwi Rikhof en Henk Schoot


Op de ochtend na de feestdag van Thomas van Aquino (28 januari), organiseerde het Thomas Instituut een studiedag over een belangrijk thema in diens werk: de transcendentie en de immanentie van God.

Wat is de relatie tussen God en de wereld? Hoe anders is de Schepper ten opzichte van al zijn schepsels? Wat is de aard van zijn aanwezigheid? Hoe dichtbij is God, en hoe ver weg?

In één van zijn commentaren op het Onzevader - "Onze Vader die in de hemelen zijt" - legt Thomas uit wat met 'hemelen' bedoeld kan zijn. Jezus leert ermee dat we niet moeten denken dat ons gebed God op andere gedachten kan brengen; gebed verandert Gods voorzienigheid niet, maar valt er juist onder. 'Hemelen' duidt dus op onveranderlijkheid, en op verhevenheid. Je moet hier niet denken aan hemellichamen, want God wordt niet opgesloten in zijn eigen schepsels. Verhef je ogen omhoog, dat wil zeggen weg van de aardse dingen naar de onvergankelijke erfenis die is beloofd.

Maar Thomas roept ook nog een andere interpretatie op. 'Hemelen' kan ook doelen op Gods nabijheid in de gelovigen; 'hemelen' staat voor heiligen, voor gelovigen: "Gij zijt toch in ons, Heer" (Jer 14,9). Dit geeft wie bidt een grotere fiducie dat hij ook verkrijgt waarvoor hij bidt, "want hij is niet ver van ons" (Lectura in Matthaeum 6).

Thomas duidt dus hetzelfde woord in zowel een transcendente (verhevenheid) als een immanente (nabijheid) richting. Hij ziet hierin geen tegenstelling. Waarom is dat? En waarom is dat zowel tekenend voor Thomas' denken als relevant voor de theologie van vandaag?

Enkele jaren geleden wijdde het Thomas Instituut een internationaal congres aan dit thema. De bundel met wetenschappelijke bijdragen verscheen onlangs in de publicatiereeks van het instituut: "Divine Transcendence and Immanence in the Work of Thomas Aquinas" (Leuven, 2009, 302 blz.).


Vier hoofdsprekers van het congres hebben hun bijdragen op een toegankelijke manier verwoord, zodat ook een breder publiek van deze inzichten kennis kon nemen.

Rudi te Velde besprak het thema in de context van God als oorzaak van alles wat bestaat. Waarom kun je zeggen, en zegt Thomas, dat God alles is, en tevens de oorzaak die alles overstijgt? Waarom zijn zelf-liefde en liefde voor God geen concurrenten van elkaar?

Harm Goris betoogde dat Gods alomtegenwoordigheid veronder-stelt dat God én buiten tijd en ruimte én daarbinnen is. Gods aanwezigheid in de wereld van de schepsels is niet louter virtueel of intentioneel, maar echt en eigenlijk.

Herwi Rikhof ging in op het onderwerp van adoptie. Mensen worden in geloof door God tot kinderen aangenomen, in de Heilige Geest. Terwijl Thomas in zijn vroege systematische werk aandacht geeft aan het juridische aspect van adoptie, staat in zijn latere werk - door een beter begrip van de Schrift - de genade voorop.

Henk Schoot besprak, hoezeer Thomas’ inzicht in de verlossing door lijden en dood van Christus, bepaald wordt door de fundamentele verhouding tussen mens en God in de persoon van Christus. Wat betekenen in dit verband genoegdoening en verdienste, genade en liefde?


Programma

9.45 Ontvangst met koffie en thee

10.00 Opening

10.05 Lezing prof. dr. R.A. te Velde; Lezing dr. H.J.M.J. Goris
aansluitend discussie

11.15 Pauze

11.45 Lezing prof. dr. H.W.M. Rikhof; Lezing prof. dr. H.J.M. Schoot
aansluitend discussie

13.00 Sluiting


De sprekers zijn allen lid van het Thomas Instituut te Utrecht, en verbonden aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg.
Rudi te Velde is filosoof, en bijzonder hoogleraar namens de Radboudstichting aan de Universiteit van Amsterdam.
Harm Goris is theoloog.
Herwi Rikhof is theoloog en leerstoelhouder Systematische Theologie aan genoemde faculteit
Henk Schoot is theoloog en bijzonder hoogleraar voor de Theologie van Thomas van Aquino, tevens Directeur van het Thomas Instituut te Utrecht.
.
.